LAZ ENSTİTÜSÜ NELER YAPTI?
(17 MAYIS 2013 – 01 TEMMUZ 2020)
Laz Enstitüsü 17 Mayıs 2013’de Kadıköy – İstanbul’da kurulmuştur. Kuruluş amacı, tehlike altında bir dil olan Lazcanın yazılı hale getirilmesi, korunması, gelecek kuşaklara aktarılması ve tanıtımıdır.
- LAZCA MÜFREDAT : 26 Haziran 2013’de Milli Eğitim Bakanlığı, Talim Terbiye Kuruluna Enstitümüz tarafından hazırlanan seçmeli dersler için Lazca müfredat hazırlanmıştır. Boğaziçi Üniversitesinde görevli öğretim üyelerinin danışmanlığında hazırlanan müfredat 28 Ağustos 2013 tarihli Talim Terbiye Kurulu toplantısında kabul edilmiştir. Böylece Seçmeli Lazca dersler 2013-2014 Eğitim Öğretim Döneminde başlamıştır.
- AÇILIŞ KUTLAMASI : Laz Enstitüsü açılış kutlaması aydınların ve sanatçıların katılımıyla, 23 Kasım 2013 yılında, Bostancı Gösteri Merkezinde düzenlenen etkinlikle yapıldı.
- MEB İLE HİBE SÖZLEŞMESİ: Laz Enstitüsü ile MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğü arasında 25.11.2013 tarihleri arasında “5., 6., 7., 8. Sınıflar Lazca Öğretim Materyalleri İsimli Eser ve/veya Eserlerin Hazırlanması ve Üzerindeki Hakların Hibe Yoluyla Devri Sözleşmesi” imzalanmıştır.
- DÜZCE ÜNİVERSİTESİ ZİYARETİ: Kasım 2013’te Düzce Üniversitesi rektörlüğü ziyaret edilip, Kafkas Dilleri ve Kültürleri Bölümü hakkında görüş alışverişi yapılmış ve Lazca yayınlar hediye edimiştir.
- ORTAOKUL LAZCA DERS KİTAPLARI: Laz Enstitüsü adına İsmail Avcı (Bucaklişi) koordinatörlüğünde hazırlanan Ortaokul 5 sınıflar için Lazuri 5 – Doguroni Materyali/ Lazuri 5 – Öğretim Materyali Ağustos 2015’de Talim Terbiye Kurulu tarafından kabul edilmiş ve MEB internet sitesinde yayımlanmıştır.
Ortaokul 6, 7 ve 8. Sınıflar için hazırlanan Lazuri 6, Lazuri 7, Lazuri 8 adlarını taşıyan Lazca ders materyali tamamlanmış, sırası 2015, 2016 ve 2017 yıllarında Temel Eğitim Genel Müdürlüğü’ne teslim edilmiştir. Talim Terbiye Kurulu kararları ile Lazca ders kitapları ortaokullarda açılan seçmeli Lazca derslerinde okutulmaya başlanmıştır.
- SEÇMELİ DERSLER İÇİN KAMPANYA VİDEOLARI: Ortaokullardaki seçmeli Lazca derslerine katılım sağlamak amacıyla Toprak Sağlam, Mehmet Bekaroğlu, Niyazi Koyuncu, Resul Dindar ve İsmail Avcı’nın çağrıda bulunduğu 5 adet seçmeli Lazca derslere çağrı videosu çekilmiş ve sosyal medyada yayımlanmıştır.
- SOSYAL MEDYADA LAZCA : Laz Enstitüsü’nün tanıtımı ve faaliyetlerinin duyurulabilmesi amacıyla YouTube, facebook ve instagram gibi sosyal medya ortamlarında enstitü adıyla kanal ve sayfalar açılmıştır. Sosyal medya ortamına Laz dili ve kültürü ile ilgili içerikler (video,gönderi,yazı vs.) yüklenmiştir.
- ENSTİTÜ’DE LAZCA DERSLER: Laz Enstitüsü’nde Lazca Dersler: Ekim 2013 ile 2020 yılları arasında ortalama 60 saatten oluşan yeni başlayanlar için Lazuri 1 koduyla Lazca dersler açılmıştır. Ayrıca, Ekim 2014’ten itibaren Lazuri 2 koduyla 48 saat süreli ileri seviye Lazca dersler verilmiştir.
ENSTRÜMAN KURSU : 2014 yılında, Tulum atölyesi düzenlenerek katılımcılara Laz müziği ve tulum kültürü hakkında bilgiler verilmiştir. Ayrıca öğrenmek isteyenlere tulum dersleri verilmiştir.
- SÖYLEŞİLER : Mart 2014’de Çamlıhemşin-Topluca (Mtzanu) köyünden Laz bir ailenin çocuğu olan roman yazarı Dursun Ali Sazkaya’nın imza günü ve söyleşisi organize edilmiştir.
- GENÇLİK TOPLANTILARI : Kuruluşundan itibaren düzenli olarak gençlik toplantıları yapılmış, kahvaltılar ve söyleşiler organize edilmiştir.
- İSTANBUL’DA AÇIK LAZCA DERS: 21 Şubat 2014 Dünya Anadil gününde Kadıköy’de Kalkedon meydanında açık Lazca dersi yapılmıştır. Geniş ilgi ve katılımın yaşandığı açık Lazca dersinde Latin temelli Laz alfabesinin tanıtımı yapılmıştır.
- ANMA ETKİNLİKLERİ : Laz şairi Helimişi Xasani, ilk Lazca ders kitaplarının yazarı İskender Tzitaşi ve şair Nurdoğan Abaşişi’nin ölüm yıl dönümlerinde Enstitümüz’de anmalar yapılmıştır.
- LAZİKA ZİYARETİ : Ağustos 2014’te Gürcistan’ın Senaki Vilayeti’nde bulunan Lazika Krallığı’nın başkentine ait kalıntılar, Enstitümüz tarafından organize edilen 60 kişilik bir grup tarafından ziyaret edilmiştir.
- VİTZE’DE TOPLANTI : Ağustos 2014’te, Seçmeli Lazca Derslere katılan öğrenci sayısının çoğaltılması maksadıyla konuyla ilgili kişi ve kurumların da katılımıyla Rize – Fındıklı’da yaklaşık 50 kişinin katıldığı bir toplantı yapılmıştır.
- LAZİKA YAYIN KOLEKTİFİ İLE İŞBİRLİĞİ : 2011 yılında Lazcanın yazılı hale getirilmesi ve Lazca kitaplar yayınlanması için kurulan Lazika Yayın Kolektifi’nin çalışmalarına destek olunmuş, 70 adet çoğunluğu Lazca olan kitapların hazırlanmasına katkıda bulunulmuştur.
- LAZ MÜZİĞİ ATÖLYELERİ: Şubat 2014’te gençlerin katılımı ile Laz halk müziği ile ilgili atölye çalışmaları yapılmıştır.
- YAŞAYAN LAZCA PROJESİ : Laz Enstitüsü tarafından hazırlanan ve Şubat 2016 itibari ile Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu tarafından mali destek sağlanan “Yaşayan Lazca Projesi” uygulanmaya başlanmıştır.
PROJE KAPSAMINDA HAZIRLANAN KİTAPLAR
1. Lazca Öğreniyorum : Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, 14 üniteden oluşan ve Lazuri Doviguram adını taşıyan A1 ve A2 seviyelerinde Lazca ders kitabı hazırlanmıştır.
2. Lazca Eğitici Eğitimi Kitabı : Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, Lazca eğitici eğitiminin nasıl olması gerektiği konusunda, “Lazca Eğitici Eğitimi” adını taşıyan bir kitapçık hazırlanmıştır. (Ocak 2017)
3. Lazca Sözlük : Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, Lazca bir sözlük hazırlanmış ve basılmıştır.
- ZİYARETLER
1. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, yerel yönetim ve okul ziyaretleri yapılmıştır. (Temmuz, Ağustos, Ekim 2016)
2. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, Nisan 2017 tarihinde, Arhavi Belediye Başkanı Sn. Coşkun Hekimoğlu, Arhavi Cumhuriyet Ortaokulu Müdürü Sn. Kenan Özşahin ziyaret edilmiştir.
- TANITIM VİDEOLARI
1. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, 6.30 dakikalık “Lazlar Kimdir” adını taşıyan kısa bir belgesel hazırlanmış ve sosyal medyada yayınlanmıştır. (Ağustos, Eylül, Ekim 2016)
2. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, 1.30 dakikalık “Lazca Yaşasın” adını taşıyan kısa bir belgesel hazırlanmış ve sosyal medya üzerinden yayınlanmıştır. (Ağustos, Eylül, Ekim 2016)
- LAZCA SÖZLÜK SİTESİ : Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, ortaokul ve üniversitelerdeki seçmeli derslerde kullanılabilmesi amacıyla bir sözlük hazırlanmış, sözlük, www.lazcasozluk.org sitesinden yayınlanmıştır. (Ocak 2017)
- AFİŞ VE BROŞÜRLER
1. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, Lazcayı tanıtan bir broşür hazırlanmış ve basılmıştır. (Ocak 2017)
2. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, Lazları tanıtan bir broşür hazırlanmış ve basılmıştır. (Ocak 2017)
3. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, Lazcanın tehlike altında oluşuna dikkat çeken bir poster hazırlanmış ve sosyal medyada paylaşılmıştır. (Ocak 2017)
4. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, ortaokul öğrencilerinin seçmeli Lazca dersleri seçmelerini desteklemek amacıyla “Ziller Lazca için çalıyor” mesajıyla bir poster hazırlanmış ve sosyal medyada paylaşılmıştır. (Ocak 2017)
- SÖYLEŞİLER
1. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, 21 Şubat dünya anadili günü dolayısıyla, Laz Enstitüsü merkezinde, Mustafa Çupinaşi, İlhan Baykan ve Asım Bayrakoğlu’nun konuşmacı olarak katıldığı bir panel düzenlenmiştir.
2. Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, 21 Şubat dünya anadil günü dolayısıyla, Barış Manço kültür merkezinde bir panel düzenlenmiştir.
3. Emekçi Kadınlar Günü; 8 Mart 2015’de üyelerimizin organize ettiği bir söyleşi ile dünya emekçi kadınlar günü kutlanmıştır.
- MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLE İLİŞKİLER
1. Milli Eğitim Bakanlığı, Temel Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından 17 Mart 2017 tarihinde, Ankara’da, Başkent Öğretmenevi’nde düzenlenen, Yaşayan Diller ve Lehçeler Dersi kapsamında okutulan Lazca ve diğer dil derslerinin öğretim programı ile öğretim materyallerinin hazırlık sürecinin değerlendirildiği toplantı, Enstitü başkanı İsmail Avcı ve muhasip üye Bülent Mustafa Sonbay’ın katılımı ile temsil edilmiştir.
2. Milli Eğitim Bakanlığı, Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü tarafından, 25 Mayıs 2017 tarihinde, Genel Müdürlüğün kendi toplantı salonunda düzenlenen (23.05.2017 tarihli ve 7380812 sayılı resmi yazısı ile), “Yaşayan Dil ve Lehçelere yönelik yaygın eğitim kurs programları hazırlanmasına ilişkin çalıştay” Enstitü başkanı İsmail Avcı’nın katılımı ile temsil edilmiştir.
- MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLE LAZCA EĞİTİCİ EĞİTİMİ : Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, Milli Eğitim Bakanlığı, Öğretmen Yetiştirme Ve Geliştirme Genel Müdürlüğü ile yapılan bir protokol ile MEB’ bağlı öğretmenleri kapsayan 5 günlük Lazca Eğitici Eğitimi tamamlanmıştır. Eğitimler, Yalova – Esenköy Hizmet içi Eğitim Enstitüsü’nde 19 öğretmenin katılımı ile 2-6 Nisan 2018 tarihinde tamamlanmıştır. Eğitimler İsmail Avcı Bucaklişi, Emre Halisdemir, Prof. Dr. Belma Haznedar ve Doç. Dr. Balkız Öztürk Başaran tarafından verilmiştir.
- LAZCA EĞİTİCİ EĞİTİMİ 2 : Yaşayan Lazca Projesi kapsamında öğretmenlere yönelik olarak 21-23 Nisan 2018 tarihinde Lazca Eğitici Eğitimi yapılmıştır. İzmit – Bayramoğlu’nda gerçekleştirilen eğitimlere 21 öğretmen katılmış, eğitimler İsmail Avcı Bucaklişi ve Emre Halisdemir tarafından verilmiştir.
- RAPORLAR
1. LAZCANIN MEVCUT DURUMU – 2018 : Yaşayan Lazca Projesi kapsamında, Lazcanın güncel durumunu tespit etmek amacıyla, derinlemesine görüşme ve yüz yüze anketler (600 adet) yapılarak “Lazcanın mevcut durumu – 2018” adıyla bir rapor hazırlanmıştır. Boğaziçi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Belma Haznedar imzasıyla hazırlanan rapor “The Current Satus of Laz in Turkey – 2018” adıyla İngilizce olarak da basılmıştır.
2. DERİNLEMESİNE GÖRÜŞMELER : Lazcanın güncel durumu ve kişilerin anadillerine karşı tutumu tespit etmek amacıyla, Hopa, Arhavi, Fındıklı, Ardeşen, Çamlıhemşin ve Pazar’da 50 kişi ile yüz yüze derinlemesine görüşmeler yapılarak rapor haline getirilmiştir. Rapor, antropolog Ayşenur Emer tarafından hazırlanmıştır.
- LAZ KÜLTÜR MİRASININ DÖKÜMANTASYONU: 17.04.2017 tarih ve 36 numaralı kararı ile Laz kültür mirası dokümantasyonu projesinin başlatılmasına karar verildi ve çalışmalara başlandı. Proje İsmail Avcı Bucaklişi tarafından yürütülmektedir.
- LAZ MÜZİĞİ ÜZERİNE ALAN ARAŞTIRMASI: Laz geleneksel müziğiyle ilgili alan araştırması (2016-2018) projesinin başlatılmasına karar verildi. Proje Onur Kahveci tarafından yürütüldü. Projede 20 planlı ve birçok plansız görüşme yapıldı. Proje kapsamında 46 halk şarkısı derlendi. Kültürün üretim süreciyle ilgili röportajlar yapıldı. Elde edilen verilerden “Jilemona” adlı belgesel yayınlandı.
- LAZCA ÇOK SESLİ KORO: Kuruluşundan itibaren çeşitli Lazca müzik çalışmalarına destek olan Laz Enstitüsü; 2016-2019 yılları arasında Lazca çok sesli koro kurulmasına ve çalışmalarına destek olmuştur.
- KORONA GÜNLERİNDE LAZCA: Türkiye’de 2020 Mart ayında etkisini göstermeye başlayan Covid-19 pandemisi sürecinde Laz Enstitüsü sosyal medya hesaplarında online sösyleşiler yapılmış ve online Lazca dersler hayata geçirilmiştir.
- SİVİL TOPLUM AĞLARI PROJESİ 2020 – 2023: Laz Enstitüsü ve İstanbul Kafkas Kültür Derneğinin ortaklığıyla, AB Türkiye Delegasyonunun mali desteğiyle yürütülecek olan, “Laz ve Çerkes Sivil Toplum Ağları” başlıklı, 36 ay sürecek olan proje Temmuz 2020’de başladı. Proje kapsamında; dil, kültür ve eğitim alanlarında birçok çalışma ve etkinlik hayata geçirilecek.
