LAZURİ ENSTİTU

Laz Enstitüsü - Laz İnstitute - Lazepe Do Lazurişi Oxori
Ana Sayfa Blog Sayfa 11

Meoçamape, Oxvamupe (Lazca Beddualar, Dualar)

Olmayasın! Na var orťare!

Ölüverirsin! Na gamagiğurasen!

Toprağa giresin inşallah! Leťaşo to idare!

Gözünden gelir inşallah! Tolişen na dogabğasen!

Kan getiresin! Dinʒxiri na moğare!

Değirmen anahtarı gibi dolanır durursun! Karmaťe ǩola sťeri na goxťare!

Ölümün! Ğura skani!

Ömürü ile doymayasın! Umri muşite na var idzğare!

Yere yıkılıverirsin! Na moiktaredidvare!

İnşallah var olasın! Ena korťare!

Allah yatırmasın! Allak moto gonciras!

Helal olsun! Xelali to gavas!

Haram olsun! Xerami to gavas!            

Zehir Olsun!  Ğurdzuli gavas!                          

Ǩelepe (Lazca Yönler)

Sağ Mardzgvani

Sol Ǩvazali

Ön Ǯoxole/oğune

Arka Ǩaṕula

Orta oşǩenda

Merkez Guri

Kenar Dga/Ǩela

Köşe Ğoci

KarşıMele

BeriMole

Kuzey Oineti

Güney Omjoreti

Batı Gyulva

Doğu Yulva

Kuzeybatı Oinetişgyulva

Kuzeydoğu Oinetişyulva

Güneybatı Omjoretişgyulva

Güneydoğu Omjoretişyulva

Mzaxalepeş Coxope (Lazca Akrabalık İsimleri)

Akraba Eksale

Hısım Mzaxali

Anne Nana

Baba Baba

Teyze Mbula

Hala Dadi

Kız kardeş Da

Abla Didi-da

Erkek kardeş Cuma

Ağabey Didi-cuma

Amca Cumadi

Dayı Cumadi

Yenge Nusadi

Yeğen Animse

Babaanne Nandidi/Didinana/Bedi

Anneanne Nandidi/Didinana

Dede Ṕaṕu/Ṕaṕuli

Kaynana Damtire

Kayınpeder Mtiri

Kuzen Eksale

Baldız Oxraskure

Kayınço Oxaskiri/Oxraskiri

Bacanak Sicava

Elti Nusava

Gelin Nusa

EnişteSica

Nişanlı erkek Noğame

Nişanlı kız Noğamisa

Evli erkek Komoli

Evli kadın Çili

Dul Şira

Üvey evlat Ṕroğoni

Üvey anne Nana oʒxe/ Nanaşanťişi

Üvey baba Baba oʒxe/ Baba şanťişi

Kuma Nokterisa

ÖRNEK EVULİ/STERİ        

Bu kadın annemdir. Ham oxorca nana çkimi ren.

Barva, benim ağabeyimdir. Barva, didi-cuma çkimi ren.

Biz, Şana ile kuzeniz. Çku, Şana ǩala eksalepe voret.

Enişte, eve girdi. Sica, oxorişe kamaxtu.

Očǩomalepe (Lazca Yemekler)

Hamsi Ǩapça

Mısır ekmeği Lazuťiş mčǩudi/gyari

Yoğurt Mevaperi/Meyaperi

Süt Mja/Cavla

Prinçli lahana Luprinconi

AşureTermoni

Darı pilavıĞomu

Çökelek Minci

Burma Xurina

Muhallebi Ǩorǩorťi/papa

Hamsili ekmek Ǩapçonigyari/Kapçon-mčǩudi

Sebzeli hamsi tava Kapça gečveri

Tavalama Geťağaneri

Ekmek Gyari/Mčǩudi

Tereyağı Puciyaği

Peynir Ǩvali

Buğday ekmeği Kovali

Lahana Türlüsü Lududeri

Lahana dövmesi Lu ncaxeri

Taze Fasulye Xaci meǩideri

ÖRNEK EVULİ

Bana minci tavala. Ma minci kogemiťağani.

Ekmeksiz karın doymuyor. Gyarisuzkorba var idzğen.

Peyniri tereyağı ile tavala. Ǩvali pucişyağite doťağani.

Lazlar, mısır ekmeği yiyorlar. Lazepek lazuťişi gyari/Lazuťişi mčǩudi  ipxornan.

Dulyape (Lazca Meslekler)

fix-damaged-emotions

Öğretmen Mamgurapale

Öğrenci Mamgurale

Mühendis Muendisi

Doktor Doxťori/Ťoxťori

Avukat Avuǩaťi

Denizci Mazuğale

Oduncu Madişkale

Balıkçı Mamçxomele

Usta Usťa

İşadamı Dulyaşǩoçi

Aşçı Magyarele

Dişçi Maǩibrale

Memur Memuri

Şöför Şufori

Gazeteci Maǩazetale

Hemşire Xemşire

Ressam Mağarele

İşçi Madulyale

Yazar Mačarele

Şarkıcı Mabirale

ÖRNEK EVULİ/STERİ

Babam yazardır. Baba çkimi mačarele ren.

Büyüdüğümde gazeteci olacağım. Vimordasi/Birdaşi maǩazetale vivare.

İşçiler toplandılar. Madulyalepe Oǩoxtes/oǩiǩates.

Perepe (Lazca Renkler)

nothing-is-impossible

Beyaz Kçe/Xçe

Siyah Uça

Kırmızı Mčita

Yeşil Xanče

Mavi Cğaťa

Lacivert Uçaneri-cğaťa

Gri Bresti/Mbura

Pembe Pempe/Kçaneri mčita

Kahverengi Leťaşperi

Sarı sǩiťa

ÖRNEK EVULİ/STERİ

Beyaz elbise kirleniyor. Kçe porǩa işaven/işloṕen.

Kızın gözleri siyah. Bozomotaşi tolepe uça ren.

Ndğa, Tuta do Dropeş Coxope (Lazca Gün Ay ve Mevsim Adları)

a)Zaman Kavramları Oraşi Meʒadupe

Dün Ğoma

Dünden önceki gün Pişindğa/Oğuneşi ndğa

Bugün  Handğa

Yarın Čume/Čumanişe

Yarından sonraki gün Gendğani/Cendğani

Öbürkü gün Meǯgendğani

Gece Seri

Akşam Lumci/Limci

Öyle Ondğe/Yema

Sabah Čumanişi/Čumen

Saniye  Saniye

Dakika Daǩiǩe/Ťeǩiǩe

Saat Saaťi/Saeťi

Gün Dğa

Hafta Doloni

Ay Tuta

Yıl Ǯana

Bu yıl Hanǯo/Ǯo                      

Geçen yıl Goǯo

Gelecek yıl Geǯana     

b)Günler Ndğalepe

Pazartesi Tutaçxa

Salı İǩinaçxa

Çarşamba Cumaçxa

Perşembe Çaçxa

Cuma Obişxa/Ṕaraske

Cumartesi Şurişxa/Saṕaťoni

Pazar Mjaçxa

c)Aylar Tutape

Ocak Ǯanağani/ Tuta-ǯanağani

Şubat Gyucuği/Ǩundura/ Tuta- mǩule

Mart Marťi

Nisan Aṕrili

Mayıs Maisi/ Tuta-pukrinoba

Haziran Mbuloba/Tuta-mbuloba

Temmuz Kʒala/Čuruği/Tuta-kʒala

Ağustos Mariaşina/ Tuta-Mariaşina

Eylül Çxalva/Tuta-Stvelora

Ekim Gimua/Tuta-Guma

Kasım Ǯilva/Tuta-Stveli

Aralık Xrisťona/ Tuta-Xristana

d)Mevsimler Drope

İlkbahar Purkinora

Yaz Mončinora/Mçxvapora

Sonbahar Stveli/Stvelora

Kış İnuva/İnora

ÖRNEK EVULİ/STERİ

Ben en çok Ağustosu seviyorum. Ma eni dido Tuta/Mariaşinas ṕorom.

Bir haftada yedi gün var. Ar dolonis şkit dğa ren.

İlkbaharda çiçekler olur. Purkinoras pukurepe iven.

Aralık ayı soğuktur. Tuta/Xrisťona ini iven.

Ǩoreʒxalape (Lazca Sayılar)

0-Sıfır Çkar/var(yok)

1-Bir Ar

2-İki Jur

3-Üç Sum

4-Dört Otxo

5-Beş Xut

6-Altı Aşi

7-Yedi Şkvit

8-Sekiz Ovro

9-Dokuz Çxoro

10-On Vit

11-Onbir Viťoar

12-Oniki Viťojur

13-Onüç Viťosum

14-Ondört Viťootxo

14-Onbeş Viťoxut

16-Onaltı Viťoaşi

17-Onyedi Viťoşkvit

18-Onsekiz Viťoovro

19-Ondokuz Viťoçxoro

20-Yirmi

21-Yirmibir Eçidoar (20+1)

22-Yirmiiki Eçidojur (20+2)

30-Otuz Eçidovit (20+10)

40-Kırk Jurneçi (2×20)

50-Elli Jurneçidovit (2×20+10)

60-Altmış Sumeneçi (3×20)

70-Yetmiş Sumeçidovit (3×20+10)

80-Seksen Otxoneçi (4×20)

90-Doksan Otxoneçidovit (4×20+10)

100-Yüz Oşi

101-Yüzbir Oşidoar (100+1)

111-Yüzonbir Oşidoviťoar (100+10+1)

128-Yüzyirmisekiz Oşidoeçidoovro (100+20+8)

200-İkiyüz Juroşi (2×100)

1000-Bin Şilya/Viťoşi (10×100)

1001-Binbir Şilyadoar (1000+1)

1100-Binyüz Şilyadooşi (1000+100)

1111-Binyüzonbir Şilyadooşidoviťoar (1000+100+10+1)

10000-Onbin Vitşilya (10×1000)

1000000-Milyon Milyoni

1000000000-Milyar Milyari

Birinci (1.) Maartani

İkinci (2.) Majurani

Üçüncü (3.) Masumani

Dördüncü (4.) Maotxani

Üçte bir Nasumori

Dört de bir Naotxali

Beşte bir Naxutali

Birer Tito

Birer birer Tito tito

İkişer Jur jur

Üçer Sum sum

ÖRNEK EVULİ/STERİ

Dün iki ekmek aldım. Ğoma jur mčǩudi/gyari eṕčopi.

Ben ikinci sınıfa gidiyorum. Ma majurani sinifişe vulur.

İkişer balık tuttuk.  Jur jur çxomi ṕčopit.

Üç armut, beş erik topladım. Sum mʒxuli, xut omuri ṕǯili.

Lazcada Genel İfadeler

Merhaba! Xelaǩaoba!

Görüşürüz! Ǩaobate!

Sevgiyle kalın! Guriş xelate!

Günaydın! Ndğa gatanan!

İyi günler! Ǩai dğalepe!

İyi akşamlar! Ǩai lumcepe!

İyi geceler! Ǩai serepe!

Nasılsın? Mučore?/Mučoşire?

Ben iyiyim, sen nasılsın? Ma ǩai vore, si mučore?

Teşekkürler. Didi mardi.

Pardon! Pardoni!

Affet beni! Mixaťiri ma!

Rica ederim. Mutu var.

Lütfen! Mu iven!

Acele et! Dauşini!

İmdat!  Memişvelit!

Tamam. Ho ho!

Evet. Ho.

Hayır. Var.

Hoş geldiniz. Xoşi moxtit.

Hoş bulduk. Xoşi gdzirit.

Allahaısmarladık! Ǩaite!

Hoşça kal! Ǩai gurite bdzirat!

Güle güle! Ǩaiten!

Haydi! Hayde!

ÖRNEK  EVULİ/STERİ

Merhaba Şana, gidiyor musun? Xeladoǩaoba Şana, ulur-i?

Evet gidiyorum. Gene görüşürüz. Ho, vulur. Ǩai gurite bidzirat.

Güle güle git. Ǩaiten idi.

Sağ ol. Didi mardi.

Milli Eğitim Bakanlığı Lazca Ders Kitaplarını Yayımladı

Laz Enstitüsü, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile imzalanan protokol gereği, yaşayan diller ve lehçeler dersi kapsamında, ortaokullarda uygulanmak üzere ders kitapları hazırlamıştır. Lazuri 5, Lazuri 6, Lazuri 7 ve Lazuri 8 adlarında 4 ders kitabı Lazca dersinde okutulmaktadır.

Laz Enstitüsü’nün 2016- 2018 yıllarında yürüttüğü “Yaşayan Lazca” adlı proje ile Lazca Eğitmen Eğitimi seminerleri düzenlendi. Bu seminerler kapsamında Lazca dersleri okutacak öğretmenlere (MEB) onaylı sertifikalar verildi.

Ayrıca Halk Eğitim merkezlerinde açılan Lazca kurslar için müfredat programı hazırlandı.

Lazca ders kitabı örneklerine aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz.

2025 Lazuri Duvar Takvimi

2025 Lazuri Duvar Takvimi: Bir Kültürel Hafıza ve Dil Yaşatma Projesi   Laz Enstitüsü tarafından hazırlanan 2025 Lazuri Duvar Takvimi, Lazcanın yaşatılması ve kültürel hafızanın korunması...